• Ministerstwo Zdrowia skierowało 15 czerwca 2026 r. do konsultacji publicznych projekt rozporządzenia.
• Resort szacuje, że ze zmian skorzysta około 3,9 mln świadczeniobiorców.

Czego dotyczy projekt i na jakiej podstawie powstał

• Projekt (numer w wykazie prac legislacyjnych Ministra Zdrowia: MZ 1904) nowelizuje rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 maja 2017 r. w sprawie wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie. Podstawą jest art. 38 ust. 4 ustawy refundacyjnej.
• Pismo kierujące dokument do konsultacji podpisała Katarzyna Kacperczyk, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Zdrowia, a opiekunem merytorycznym jest Mateusz Oczkowski, dyrektor Departamentu Polityki Lekowej i Farmacji.

Sam wykaz to dla pacjenta rzecz fundamentalna, choć mało kto zna go z nazwy. To on określa, jaki wyrób przysługuje na refundację, w jakim limicie, z jaką częstotliwością – i, co kluczowe dla tej nowelizacji, kto może wystawić na niego zlecenie. Resort wprost wskazuje, że projekt jest odpowiedzią na postulaty pacjentów, lekarzy i organizacji pacjenckich, a jego celem jest zwiększenie dostępności oraz usunięcie wątpliwości interpretacyjnych, które od lat generowały spory na linii pacjent – realizator – NFZ.

Najważniejsza zmiana: poszerzenie kręgu lekarzy uprawnionych do zleceń

Jądro nowelizacji to rozszerzenie katalogu osób uprawnionych do wystawiania zleceń. W praktyce oznacza to, że po wyrób nie trzeba będzie wędrować do wąsko wyspecjalizowanego ośrodka – zlecenie wystawi lekarz „bliżej pacjenta”. Projekt wprowadza tu kilka odrębnych ścieżek:

• Lekarze podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) zyskują uprawnienia do wystawiania zleceń na protezy kończyn dolnych i górnych wykonywane na zamówienie (kody z grup B, C, D oraz F). To zmiana o największym potencjale dostępnościowym – przenosi część zleceń z poziomu specjalisty na poziom lekarza rodzinnego.
• Geriatrzy otrzymują nowe uprawnienia w wyjątkowo szerokim spektrum: wyroby kompresyjne (grupa N), wyroby wspomagające kontrolę glikemii (grupa R) oraz wybrane pozycje z grup U i Z. Z perspektywy starzejącego się społeczeństwa to jeden z najsensowniejszych ruchów w całym projekcie.
• Nefrolodzy uzyskują prawo do zleceń na wyroby stomijne (grupa W). Dla pacjentów nefrologicznych i urologicznych, prowadzonych często przez jednego lekarza prowadzącego, to usunięcie realnej bariery organizacyjnej.
• Specjaliści chorób wewnętrznych oraz lekarze medycyny rodzinnej wchodzą do katalogu uprawnionych dla wybranych pozycji z grupy Z.
• Kardiolodzy dziecięcy zostają dopisani do uprawnionych dla kodów Z.04.01 i Z.04.02.
• Lekarze medycyny ratunkowej zyskują prawo do zleceń na ortezy kończyn i tułowia (grupy H, J oraz pozycja L.05.01).

Projekt porządkuje też i ujednolica uprawnienia laryngologów oraz otolaryngologów (w tym dziecięcych i otorynolaryngologów) w grupach wyrobów wspomagających układ oddechowy oraz stomijnych. To zmiana z pozoru techniczna, w istocie likwidująca absurdy interpretacyjne, w których lekarz tej samej de facto specjalności był lub nie był uprawniony zależnie od brzmienia kodu.

Kontrola glikemii i wyroby kompresyjne – zmiany, które warto śledzić

Dwa wątki zasługują na osobne podkreślenie, bo dotykają obszarów o dużej dynamice rynkowej i pacjenckiej.

Po pierwsze – grupa R, czyli wyroby wspomagające kontrolę glikemii. Dopisanie geriatrów do uprawnionych dla pozycji R.01.01 i R.02.01 wpisuje się w szerszy trend rozszerzania dostępu do systemów monitorowania glikemii u osób starszych, u których cukrzyca współwystępuje z wielochorobowością. To temat, który łączy politykę refundacyjną, demografię i rozwój technologii diagnostycznych – i który będzie wracał w kolejnych nowelizacjach.

Po drugie – wyroby kompresyjne (grupa N). Projekt wprowadza dwie konkretne korekty dla podkolanówek uciskowych okrągłodzianych (kod N.14.01). Pierwsza umożliwia ich realizację wysyłkową – co istotne, jest to jedyna pozycja spośród 24 wyrobów grupy N, która dotąd takiej możliwości nie miała. Druga dopuszcza zamienne stosowanie różnych klas ucisku w ramach przysługującej liczby sztuk i obecnego limitu finansowania. Dla pacjentów z ograniczoną mobilnością, którzy potrzebują różnych poziomów kompresji, to wymierna poprawa komfortu zaopatrzenia bez wzrostu obciążenia dla płatnika.

„Brak skutków finansowych” – deklaracja, którą warto czytać uważnie

W ocenie skutków regulacji Ministerstwo Zdrowia deklaruje, że nowelizacja nie powoduje skutków finansowych, a tabela wpływu na sektor finansów publicznych pozostaje pusta. Świadczenia mają być finansowane z istniejącej pozycji NFZ przeznaczonej na zaopatrzenie w wyroby medyczne i ich naprawę.

Tę tezę warto opatrzyć komentarzem. Z punktu widzenia czystej legislacji rozporządzenie nie zmienia limitów ani cen – zmienia krąg osób uprawnionych do wystawiania zleceń oraz sposób realizacji. Logika resortu jest więc następująca: skoro limity finansowania się nie zmieniają, nie zmienia się też pula wydatków. Jednak w praktyce poszerzenie kręgu wystawiających – zwłaszcza zejście części zleceń na poziom POZ i objęcie geriatrów – może realnie zwiększyć wolumen wystawianych zleceń, bo znika bariera dostępu do specjalisty. To klasyczny punkt, w którym interesariusze (płatnik, organizacje pacjenckie, producenci) mogą w konsultacjach zakwestionować założenie o zerowych skutkach i domagać się oszacowania popytowego. Resort zastrzega zresztą, że ewaluacja dla NFZ będzie możliwa dopiero po pełnym roku kalendarzowym od wejścia w życie przepisów – co oznacza, że realny rachunek poznamy najwcześniej w 2028 r.

Konsekwencje dla rynku, gabinetów i pacjentów

Dla pacjentów najważniejszy jest efekt dostępnościowy: krótsza ścieżka do zlecenia, mniej wizyt u wąskich specjalistów tylko po to, by uzyskać podpis na dokumencie. Dla lekarzy POZ, geriatrów i nefrologów to rozszerzenie kompetencji, ale i nowy obowiązek – wraz z odpowiedzialnością za prawidłowość zlecenia w systemie e-zlecenia. Dla realizatorów i producentów wyrobów medycznych – branży reprezentowanej w konsultacjach m.in. przez POLMED i TECHNOMED – zmiana popytowa może oznaczać wzrost wolumenu w wybranych grupach oraz nowe warunki logistyczne przy realizacji wysyłkowej kompresji.

Z perspektywy systemowej projekt jest też sygnałem kierunku, w którym zmierza polityka zaopatrzenia: od sztywnego przypisania kompetencji do wąskich specjalizacji w stronę modelu bliższego pacjentowi i lekarzowi prowadzącemu. To ten sam wektor, który widać w reformie POZ i w rozwoju opieki koordynowanej.

Kalendarz i ścieżka legislacyjna

Projekt został opublikowany w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny i skierowany do konsultacji publicznych oraz opiniowania z 30-dniowym terminem na zgłaszanie uwag, liczonym od dnia otrzymania pisma. Uwagi należy przesyłać w wersji edytowalnej, w układzie tabelarycznym, na adres dep-pl@mz.gov.pl. Lista adresatów jest klasyczna jak w innych projektach – obejmuje kilkadziesiąt podmiotów, od urzędów centralnych i NFZ, przez organizacje pracodawców i samorządy zawodowe, po blisko czterdziestu konsultantów krajowych z poszczególnych dziedzin medycyny.

Planowana data wejścia w życie to 1 września 2026 r. Resort uzasadnia ten termin koniecznością dostosowania systemów informatycznych NFZ. Projekt nie zawiera przepisów technicznych podlegających notyfikacji i – w ocenie MZ – nie wpływa na sektor MŚP ani na obszar danych osobowych.

Podsumowanie

Nowelizacja wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie to mało medialna, ale praktycznie istotna regulacja. Rozszerza krąg lekarzy uprawnionych do wystawiania zleceń (POZ, geriatria, nefrologia, choroby wewnętrzne, medycyna rodzinna, kardiologia dziecięca, medycyna ratunkowa), porządkuje uprawnienia laryngologów i otolaryngologów oraz wprowadza ukierunkowane korekty w wyrobach kompresyjnych i w grupie wspomagającej kontrolę glikemii. Ministerstwo deklaruje brak skutków finansowych i datę wejścia w życie 1 września 2026 r. Dla pacjentów to potencjalnie krótsza droga do refundowanego zaopatrzenia, dla branży – zmiana popytowa i logistyczna, a dla interesariuszy procesu legislacyjnego – realne, choć krótkie okno na uwagi w trwających konsultacjach publicznych.

FAQ

Czego dotyczy projekt rozporządzenia MZ 1904? Projekt nowelizuje wykaz wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie. Rozszerza krąg lekarzy uprawnionych do wystawiania zleceń, ujednolica uprawnienia laryngologów i otolaryngologów oraz koryguje zasady realizacji i zamienności wyrobów kompresyjnych (kod N.14.01).

Kto zyskuje nowe uprawnienia do wystawiania zleceń? M.in. lekarze POZ (protezy kończyn), geriatrzy (kompresja, kontrola glikemii, układ oddechowy), nefrolodzy (wyroby stomijne), specjaliści chorób wewnętrznych i medycyny rodzinnej, kardiolodzy dziecięcy oraz lekarze medycyny ratunkowej (ortezy).

Kiedy zmiany wejdą w życie? Planowana data to 1 września 2026 r. Termin wynika z konieczności dostosowania systemów informatycznych NFZ.

Jak i do kiedy można zgłosić uwagi? W ramach konsultacji publicznych przewidziano 30 dni na uwagi od dnia otrzymania pisma. Uwagi przesyła się w wersji edytowalnej, w układzie tabelarycznym, na adres dep-pl@mz.gov.pl.

Czy nowelizacja zwiększy wydatki NFZ? Ministerstwo Zdrowia deklaruje brak skutków finansowych, ponieważ limity finansowania się nie zmieniają. W praktyce poszerzenie kręgu wystawiających może jednak zwiększyć wolumen zleceń – to prawdopodobny punkt sporny w konsultacjach. Ewaluacja dla NFZ będzie możliwa najwcześniej po pełnym roku od wejścia w życie przepisów.